Rindert Jagersma
Prikschilderen. Tatoeages in de achttiende-eeuwse Nederlandse Republiek
In: Mededelingen van de Stichting Jacob Campo Weyerman, 44:1 (2021), pp. 1-21.
Website: http://www.weyerman.nl/medjcw/inhoudsopgaven-medjcw/
In de Vaderlandsche Letteroefeningen van 1820 staat een intrigerende beschrijving van een anatomische les. Op de snijtafel had een zwaar getatoeëerde man gelegen, wiens lichaamsversieringen goed worden beschreven. Tweemaal had de man het jaartal 1793 op zijn lijf laten zetten, vergezeld van Nederlandse woorden. Dit roept vragen op: is dit de oudst bekende beschrijving van een Nederlander met een tatoeage, en in hoeverre maakten tatoeages deel uit van het publieke leven in de achttiende-eeuwse Republiek?
This article is Open Access available.
Direct download to OCR-ed scan: PDF (3,3 MB)
English:
The magazine ‘Vaderlandsche Letteroefeningen’ of 1820 contains an intriguing description of an anatomy lesson and the body of a heavily tattooed man. This raised questions: is this the oldest known description of a Dutch person with tattoos, and to what extent were tattoos part of the public life in the eighteenth-century Dutch Republic? [This article is in Dutch]
– English translation of this article on this history of tattoos in the Dutch Republic will follow in 2026
Specials thanks to Rietje van Vliet and Anna de Haas.
Click here to read an article in the popular science magazine KIJK (in Dutch) about my research on early modern tattoos (nr. 2/2026)
Illustration:
Soldaat of piraat bij ruïne, Bernardus Theodorus van Loo, 1844. Rijksstudio, RP-P-1936-431
Early modern tattoos in the Dutch Republic reflect a rich and diverse history of body marking, encompassing devotional and Christian tattoo traditions, historical tattoo practices, and the broader culture of the body in early modern Europe. Pilgrims to the Holy Land, sailors, and travelers often collected tattoos as souvenirs or marked their journeys with personal symbols, such as initials, crosses, or other religious imagery. These practices highlight the interplay between religious identity, travel, and personal expression in tattooing. Jerusalem cross tattoos and other pilgrimage-related tattoos were part of a wider network of historical tattoo practices across Europe, showing how body culture connected local communities and international travelers. Written by a Dutch tattoo historian and expert in early modern tattooing, this research combines expertise in cultural history, digital humanities, and the study of historical tattoo networks to provide insight into the devotional, personal, and professional dimensions of tattooing. By examining tattooed pilgrims, sailors, and travelers, it offers a comprehensive view of tattoo traditions in the early modern period and their lasting significance in European cultural history.
Vroegmoderne tatoeages in de Nederlandse Republiek laten een rijke en gevarieerde geschiedenis van lichaamsmarkeringen zien, met devotionele en christelijke tatoeagetradities, historische tatoeagepraktijken en de bredere context van lichaamscultuur in Europa. Pelgrims naar het Heilige Land, zeelieden en reizigers lieten tatoeages zetten als souvenir of markeerden hun reizen met persoonlijke symbolen, zoals initialen, kruisen of andere religieuze afbeeldingen. Deze praktijken laten zien hoe religieuze identiteit, reizen en persoonlijke expressie samenkwamen in tatoeëren. Jeruzalemkruis-tatoeages en andere pelgrimsgerelateerde tatoeages maakten deel uit van een breder netwerk van historische tatoeagepraktijken in Europa, waarmee lokale gemeenschappen en internationale reizigers werden verbonden. Geschreven door een Nederlandse tatoeagehistoricus en specialist in vroegmoderne tatoeages, combineert dit onderzoek expertise in culturele geschiedenis, digitale methoden en het bestuderen van historische tatoeagenetwerken. Door het onderzoeken van tatoeages van pelgrims, zeelieden en reizigers biedt het een volledig beeld van tatoeagetradities in de vroegmoderne tijd en hun blijvende betekenis in de Europese cultuurgeschiedenis.